Onderpresteren

Een hoog IQ is geen garantie voor goede prestaties. Of talenten ook tot uiting komen, wordt beïnvloed door de interactie tussen de omgeving van het kind en zijn of haar persoonlijke karaktereigenschappen. Daarbij is het ook van belang dat het kind over de juiste vaardigheden beschikt om om te kunnen gaan met zijn/haar hoge intelligentie, zijn/haar unieke persoonskenmerken en verschillen met de omgeving. Dit is iets wat voor ieder kind geldt, maar hoogbegaafde kinderen zullen in de praktijk vaker ervaren dat zij anders zijn. De grootste uitdaging voor hoogbegaafde kinderen is waarschijnlijk hoe zij zich door anderen gewaardeerd kunnen voelen, en hoe ze ondanks grote verschillen een plaats in de wereld kunnen vinden (Webb, Amend, Gore & DeVries, 2013).

Het is niet eenvoudig om een goed evenwicht te vinden tussen het aanpassen aan de omgeving en je eigen weg blijven volgen. Daarbij komt dat veel kinderen niet anders willen zijn. Een mogelijk gevolg daarvan is, dat kinderen gaan onderpresteren.

Er is onderscheid tussen relatief en absoluut onderpresteren.
Bij relatief onderpresteren zijn de resultaten van de hoogbegaafde minder dan op grond van zijn vermogen verwacht zou worden, maar dan kan het alsnog op of boven het klassengemiddelde liggen.
Bij absoluut onderpresteren zijn de resultaten van de hoogbegaafde zelfs onder het klassengemiddelde.

verveeldklein

Alhoewel onderpresteren voor veel hoogbegaafden pas duidelijk zichtbaar wordt op de middelbare school, begint het onderpresteren al heel jong. Een belangrijke oorzaak van onderpresteren is het gebrek aan faalervaringen en het lange tijd werken op een te laag niveau. Hierdoor ontwikkelt het kind geen doorzettingsvermogen of raakt in paniek als iets niet in één keer goed gaat. Ook komt het vaak voor dat kinderen gedemotiveerd raken en hun belangstelling verliezen. Een uitdagende en leerrijke omgeving is dus voor de ontwikkeling van de in potentie aanwezig hoogbegaafdheid van essentieel belang.

Onderpresteren is een probleem dat niet eenvoudig op te lossen is. Hoogbegaafden zijn gewend om zich aan te passen aan hun omgeving en dit kan een patroon worden, dat je niet zo gemakkelijk doorbreekt. Het is dan ook van belang de oorzaak van het onderpresteren te achterhalen, samen met het kind te onderzoeken waar het goed in is en het zelfvertrouwen te herwinnen.